Uncategorized

Болдсайхан эмч Монголчуудын сэтгэхүйн хорт хавдарыг оншилж эмчилэх шиг л …

Нэг хятад Монголруу 4 сая медаль явуулсан чи аваагүй гэж хөх инээдээ барьж ядан хэлсэн гэсэн пост цахим сүлжээнд дархсан. Медалыг 100 100р нь зүүсэн хүүхэд багачууд их болллоо хөгшид ч их байна. Харин улс орон хөгжихгүй иргэний ёс зүй ёс суртахуун шаландаа байгаа юм. Саяхан Б.Болдсайхан эмчийг Чингийс одон өгөхөөр боллоо гэсэн мэдээдэл гарсан харин тэр өөрийн цахим хуудасаа “шагнал, доромжлолын алиных н ч: дайрлага, атаа жөтөө, өр дарамтгүй: амар жимэр, хүүхэд эмчлээд цөөн хэдэн жил явмаар л байна .. гавияа огт үгүй ажилаа л хийж буй: ухаантай биш мунхаг, араншин дураараа, зожиг хажиг: мэдэх чадахаасаа мэдэхгүй чадахгүй н их донгио хүн гэж нийтэлжээ. Үнэхээр медаль шагнал тойрсон энэ оюун санааны харанхуйг мэдэрсэн мэт ЭЛИТ гэж ҮНЭТЭЙ хувцас өмсөж, ГОЁ машин хөлөглөж, хүлээн авалтууд ХЭСЧ, дорвитой хийсэн ажилгүй, УРАН донгоддог, ӨӨГҮЙ мэт харагдахын нэр БИШ. Энэ бол БЭРТЭГЧИН сэхээтэн.ЖИНХЭНЭ элит хүн гэж түмэн олныхоо ДУНД явж, тэдний амьдралыг МЭДДЭГ, эгэл ардаа ЭЦЭГ, ЭХ нь мэт өмгөөлөн хамгаалж, өөрийн биеэр ҮЛГЭРЛЭДЭГ, хэлэх үг, ХИЙСЭН АЖИЛ-тай хүнийг хэлнэ ээ…гэдэг үгтэй яаг таарч байгаа юм. Ингээд түүнд урт удаан насал олон хүний эрүүл мэндийн манаанд амжилт ерөөе. Тэр хүн үнэхээр зөв шийдвэр гаргалаа. Ингээд Базарсүрэнгийн Болор-Эрдэнэийн нийтлэлийн хүргэж байна.
Медальд дарагдсан хүүхэд нас буюу шилдгүүдийн бүтээсэн шилдэг бус орон

Дээр Молор-Эрдэнэ докторын лекцийг сонсож байтал медальд дарагдсан хүүхдүүдийн тухай сонин юм хэлж байна. Нэг тв-д яриа хийхээр очтол үзэгч хүүхдүүд нь хүзүүнээсээ хөлөө хүртэл битүү медальтай, нэг нь бүр хөлнөөс нь ч доош гарч, энгэртээ эвхэж тэврээд орж ирсэн аж. Нээрээ л зургийг үзвэл манлай уяачийн олон жил сойсон морь мэт. Наадахаа больж үз гэж хүүхдүүдэд захисан сурагтай. Хааяа ширүүдээд баахан дайсантай болдгоос биш голтой юм хэлдэг энэ хүний үгийг тэр хүүхдүүд ойлгосон болов уу яасан бол.

Ер нь боловсролын үүрэг хүнтэй уралдахад хэдэд жагсаж байгаагаас үл хамааран, хувь хүний ертөнцийг бие даасан өөрийн гэсэн үнэ цэнэ, утга учраа олтол хөгжүүлж, өөрийг нь нээж, хөтөлж өгөхөд байдаг бололтой. Зарим нэг сүрхий хүүхдийг эс тоовол даанч манай боловсрол, хүмүүжлийн орчин улам нөгөө тийш яваад байгаа юм шиг санагдана. Одоо сойлго бүр багаас, бүр хавтгай эхэлдэг болж, хугацаа нь уртсаж, төрөл нь олширчээ.

Цэцэрлэгийн шинэ жил, бас хүүхдийн баяр боллоо. Төрөл бүрийн урлагийн номер, олны хөлд үймж ядарсан хүүхдүүдээс заримыг нь концертын төгсгөлд циин цциин циин гээд л сүржин ая явж, микрофоноор нэрийг нь дуудаад ламинатороор бүрсэн цол, урдаас авчирсан хөх алаг оосортой төмөр медаль, мөн л ард урдаас ирсэн чихэр чипс боосон гялгар уутын хамт гардуулна. Цол цолын дундаас хамгийн абсурд, хамгийн хөгийн нь “Шилдэг хүүхэд”. Хурдан уншигч, тооны аварга гэх мэт бол бас яая гэхэв. Хүүхэд хэмээх хэзээ ч хооронд нь харьцуулж, сайн мууг нь үнэлэх аргагүй дор бүрнээ өвөрмөц ертөнцийг 4, 5хан настайгаас нь тэгээд эрэмбэлээд ялгаад эхэлнэ. Шилдэг хүүхэд байдаг бол шилдэг хүн бас байх нь. Хэдэн зуунаар, мянганаар судалж бага багаар тайлж ирсэн энэ ойлголтын өмнө Монголчууд хөнгөхөөн сайн мууг нь шийдсэн тэмдэг нэр зүүнэ… хамар ам бие хааг нь харж шийдээгүй байлтай. Шилдэг болсон хүүхэд нь хөөрхий нялх юм чинь би шилдэг гэж бодно. Бусад нь би шилдэг биш гэж бодно. Ингээд “би хэн бэ”, “хэн болох вэ” биш “би хэрхэн шилдэг болох вэ” гэдэг уралдаан эхэлнэ. Зарим нь хүнээс илүү гарч байж л өөрийгөө хүндэлдэг болно. Зарим нь бүр эрт хожигдож шийдээд хар нялхаараа өөртөө итгэх итгэл, хүсэл тэмүүлэлгүй муу сурлагатан болох араандаа орно.

Ингээд дунд сургуульдаа орно. Аль сургууль хэний хүүхдийг хамгийн олон медальтай болгож чадсан эсэхээ үзнэ, эцэг эхэд нь хэлэх үгтэй, харуулах юмтай, төлбөрөө нэмсэн ч орох элсэгчтэй. За ингээд шилдгүүд маань шилдэг их сургуулийг сайн оноогоор цохиод авчихна. Яваандаа гайгүйнүүд нь гадаад дотоодын шилдэг их сургуульд тэтгэлэг аваад гарчихна. Төгсөөд ажлын байранд гарна. Шилдэг ажилтан болно. Одоо юм хөгжөөд бүр нарийн болж, зөвхөн шилдгүүдийг тодруулах, ламинатор биш сүрхий жаазтай цол чимэг хэвлэх, сүржин сайхан цол бодож олох төрийн бус байгууллагууд хүртэл үүссэн. Төр нь бол угаасаа хүний хөдөлмөрийг цалингаар биш одон тэмдэгээр үнэлдэг аргатай.

Ийм олон шилдэгтэй, өсөхөөс аваад үхэх хүртэл шилдгийн даллагатай. Тийм байтал юунд улс орон маань улам бүр шилдэг бусын эгнээ рүү ухарна вэ? Хаа нэг газар юу нэгэн буруу ухагдаж, буруу үйлдэгдээд байна биш үү?

Энэ асуултад хариулт эрэхэд туслах нэг багаж санаанд бууж байна. Англи хэлээр doing, being гэсэн хоёр ойлголт хувь хүний хөгжлийн хэлэлцүүлэгт их гарч ирдэг. Doing нь “би юу хийж байна” гэж өөрийгөө харах, being нь ер нь би хэн бэ гэдгээ илүү харна. Эхнийх нь хувьсал хөдөлгөөнтэй, дараагийх нь харьцангуй тогтмол ойлголт. Энд хөндсөнчлөн чи шилдэг, чи мундаг, чи толгойтой гээд байхаар хүүхэд юу хийж байгаадаа биш би хэн бэ гэдэгтээ, аливааг чадаж байгаа би, бусдаас илүү би гэдэгтээ их ороогдох болж ирдэг. Гэтэл улс орны хөгжил гэдэг шилдэг бие хүмүүс(being)-ийн нийлбэр биш, бодит үйлдэл(doing)-үүдийн үр дүн бололтой. Үйлдэл хэзээ хамгийн үр дүнтэй вэ гэвэл хүмүүс тэрийг хийж байхдаа аз жаргалтай, түүндээ дурлаж хийж байхад. Өөрөөр хэлбэл дор бүрнээ бусдаас илүү гарах гэж, эсвэл шагнал авах гэж биш харин бусдаас үл хамааран хийж буй ажлынхаа процесст дур сонирхолтой, итгэл үнэмшилтэй байхад. Медаль авах, олимпиадад түрүүлэх, нэгт жагсах, хамгийн сайн гэгдэж байгаа сургуульд сурах. Мэдээж бүх хүүхэд тийм биш ч дандаа ийм уралдаан дунд босоо тэнхлэгт сэтгэж сурсан хүүхдийг том болсон хойно нь за тэр хүнээс илүү дутуу яах вэ, чи яг юу хиймээр байгаа юм бэ гээд асуухаар хариултаа мэдэхээсээ мэдэхгүй нь олон таарах вий. Харин тоог медаль авахын төлөө биш 1+1=2 хэмээх өөрийнх нь нууцад дурлаж, өөрийн сонирхол, эрмэлзлээр сурсан хүн бол ажил мэргэжлээ ч тийм хандлагаар сонгодог болж магадгүй.

Боловсролын менежмент хийсэн болох, шинэ жилээ арга хэмжээ дүүрэн болгох, сургуулийн нэр хүндээ авч явах… томчуудын элдэв амбиц дор медалиар дарж, шилдгээр цоллож өсгөхдөө бид хүүхдүүдээ юу хиймээр байгааг нь ажиглаж, нээн хөгжүүлж, doing-ээ олоход нь туслахгүй байна. Энэ нь макро түвшинд бол манай нийгмийг проферциональгүй, өмнөх ажилдаа чин сэтгэлийн хандлагагүй, шилдгийн цагаан цацаг харагдахаа байчихаар л нүхэндээ орж байгаа тарвага шиг мотивацгүй болчихдог тийм бөөн being-ийн нийлбэр болгон хувиргаж байх шиг. Мэдээж хүний нийгэмд амьдарч байгаагаас хойш өрсөлдөөн, ялалт ялагдал байх. Гэхдээ хэн нь хэнээсээ илүү дутууд хамаг ач холбогдлыг өгөхөөс түрүүнд хүүхэд бүрийн өвөрмөц ертөнцийг хүлээн зөвшөөрч нээн хөгжүүлмээр. Медаль бол сонирхлыг нь нээж олсон хойноо тэрийг нь хөгжүүлэх арга хэрэгсэл төдий байхаас биш боловсролын зорилго байх ёсгүй. Хүүхэд нас өөрийн үнэ цэнээ медалийн тоогоор харж, насандаа гарсан генерал шиг тэрийгээ энгэр дүүрэн унжуулаад тэвэрч явах нас биш.

Сурагчийн чинь, хүүгийн чинь, охины чинь хүүхэд нас хүзүүнээс нь унжсан олон медальд татагдаад бөхийгээгүй байгаа? Ургаж, өсөж, тэмүүлж байх нас даа, уг нь.

Related Articles

Back to top button
error: Content is protected !!